route naar Gambia…                         en de rivier op en af…

2 februari 2007
Paul en Lamin hebben vanochtend diesel gehaald. Daarna zijn we met de bus naar Banjul gegaan om ons uit te klaren. Het is vrijdag: de autoriteiten werkten maar tot 13.00 uur om daarna met weekend te gaan. Eerst maar naar de Port Control. Daar aangekomen vertelde de ambtenaar in functie dat het op zich gezellig was dat wij langs kwamen maar dat dat niet nodig was. Hij vroeg ons hoe het verblijf in Gambia geweest was en Paul en ik zeiden beiden: GEWELDIG!

Op naar de Immigratie. Daar aangekomen werden wij door een vrouw geholpen. De stempels waren zo gezet in de paspoorten. Maar toen vroeg zij wanneer wij Gambia verlieten waarop wij antwoorden morgenochtend vroeg. Dit was onmogelijk. Zij had nu de stempels gegeven en wij moesten dan ook Gambia gelijk verlaten. Geen probleem dan verlaten wij Gambia toch gelijk. Helaas geloofde zij dit niet helemaal en kwam vervolgens met de vraag hoeveel wij betaald hadden toen wij Gambia binnen kwamen. Ik bleef haar het antwoord schuldig omdat ik toen de ambtenaar alleen maar betaald had omdat het zondag was en niet voor een visum, waar zij het nu over had. Lamin ging met haar in discussie waarop zij kwaad werd en de paspoorten in de la opborg. Ik zei nog een keer dat wij na brood halen weg zouden gaan. Nu moest ik eerst maar brood halen om daarna de paspoorten te kunnen ophalen. Paul bleef bij haar en Lamin en ik gingen twee brooden halen. Buiten gekomen belden wij de ambtenaar die ons de bewuste zondag met inklaren had geholpen. Hij kwam er aan om ons te helpen. Bij aankomst van hem moest Lamin het kantoor uit. Vervolgens kregen we te horen dat wij 700 dalasis moesten betalen voor twee visums (xc3xa9xc3xa9n voor Paul en xc3xa9xc3xa9n voor mij). Het geld dat Lamin en ik zondag aan hem hadden gegeven had hij nooit gehad en Lamin was een oplichter volgens hem. Wij naar buiten. We vertelden Lamin het verhaal, hij werd kwaad: hij belde xc3xa9xc3xa9n van de hoogste bazen van de Immigratie omdat hij wist dat wij als Nederlanders geen visum nodig hadden. De vrouw weigerde de telefoon aan te nemen toen ze er over gebeld werd. Wij naar het hoofdbureau van de Immigratie en naar een hogere baas. Lamin was ondertussen zo boos geworden dat wij hem toch een beetje moesten sussen. De man die we daar allereerst spraken kende Lamin ook dus al snel waren wij bij de baas. Wij deden ons verhaal en daarna werden beide ambtenaren (vrouw en man) gebeld om naar het hoofdbureau te komen voor uitleg.

Om een lang verhaal (wat) korter te maken: na een uur of twee hadden wij eindelijk onze paspoorten en de 700 dalasis terug. Als wij Lamin niet hadden gehad waren wij toch 700 dalasis armer en zij 700 rijker (zo in haar eigen zak).

We wilden in eerste instantie Banjul nog bekijken maar wij hadden onze buik hier zo vol van dat wij in de bus zijn gestapt en naar Serekunda zijn gereden waar Lamin woont. De reis duurde dit keer een uur omdat er via een omweg gereden werd. Geen probleem wij hadden nu weer de tijd. Bij Lamins huis aangekomen werden we voorgesteld aan de hele familie. Lamin is getrouwd heeft een vrouw en een zoontje. Woont nog met zijn hele familie in zijn ouderlijk huis samen met zijn twee echte zussen en een broer. Verder nog een aantal neven nichten halfbroers en half zussen. De familie is moslim. Zijn vader en stiefvader hebben verschillende kinderen bij verschillende vrouwen. Al met al wonen zij met ca 12 mensen daar en noemt hij iedereen zijn broer of zus met uitzondering van zijn stiefvader en moeder.
We werden aan iedereen voorgesteld. We hebben met velen ook gesproken.

de huiskamer van Lamin…

Gastvrij als ze waren kregen ook echt Afrikaans eten: rijst met een groente saus en vis. Het eten (met de hand) ging overigens gescheiden: vrouwen en mannen apart. Lamin en wij aten weer uit een andere schaal: Paul en ik kregen een lepel. Paul ging even naar de schaal waar de mannen aten. Hij wilde met zijn linker hand de schaal in. Hij werd direct terug gefloten: dit kon echt niet, alleen met rechter hand!

                        
de van huis uit linkshandige Paul "rechts" eten…  Lamin en Paul… lepel en hand…

Na het eten kregen wij nog meer dingen te proeven. Zo hebben we zelf gemaakte yoghurt met gestampte pinda’s en rijst geproefd. De rijst en pinda’s zijn gezamenlijk gestampt om daarna met water te koken tot de rijst zacht is. Dit kun je koud en warm eten: erg lekker. Dit eten zij normaal als ontbijt.

Na het eten zijn wij met verschillende broers nog door Serekunda gelopen. Nog even een internetcafxc3xa9 opgezocht maar hier hadden ze zulke oude computers staan dat het versturen van foto’s veel te lang duurde (helaas).

het plaatselijke internetcafxc3xa9…

Terug bij Lamins huis hebben wij iedereen gedag gezegd. Het werd tijd om naar de boot te gaan. Lamin met zijn neefje zijn met ons meegereden tot Oyster kreek om daarna afscheid te nemen.

Het gaat mij wel aan mijn hart z’n lieve eerlijke jongenman. Maar ja het is weer eens tijd om afscheid te nemen. Al het lokale geld hebben wij aan hem gegeven. Hij wilde dat niet aannemen. Wij maakten hem duidelijk dat wij er echt niets meer aan hadden en dat hij het dik en dwars verdiend had! Mocht iemand ooit naar Gambia gaan en een gids of security man nodig hebben vraag dan naar Lamin Cham (tel 00220 724 9584).

1 februari 2007
Vroeg wakker om eerst de lappen voor het dekbed op maat te knippen. Wat blijkt: de ene lap was 4 meter en de andere inderdaad 6 meter. Nu moet het dekbed iets smaller worden. Daarna werd het tijd om diesel te halen. Met Giebeltje naar de kant en ca 500 meter gelopen naar een TOTAL-benzinepomp. Helaas hadden zij geen diesel. Op naar het volgende benzinestation. Hier hadden ze gelukkig wel diesel. Op het moment dat we aan het tanken waren kwam Lamin aanlopen. Hij had ons vanuit de bus gezien en is snel uitgestapt om te helpen. Het was inmiddels 9.00 uur geworden zodat we haast kregen om op tijd bij het hotel van Luciel en Ton te komen. Het was spitsuur op de weg.Waar wij stonden was het moeilijk een taxi te krijgen. Lamin hielp ons met ons door eerst met openbaar vervoer naar Serakunda te gaan om vervolgens met een taxi naar het hotel in Bakau te komen. Dit grapje duurde ca 45 minuten. Gelukkig waren wij nog op tijd voor het ontbijt!
Na het ontbijt zijn Paul en Ton met de computer aan de gang gegaan. Ze willen het virusscan programma updaten.

Luciel en ik hebben ons ontfermd over het "dekbed" probleem. Doordat we te weinig stof hadden moest ik nog een stukje extra hebben voor xc3xa9xc3xa9n van de twee lappen: even uitleg: het dekbed heeft van onderen een andere print als aan de bovenkant. Je hebt zo eigenlijk twee verschillende dekbedden (als je ze omdraait). Helaas hadden wij nu van beide stukken niet genoeg om ook nog kussen slopen van te maken. Allereerst zijn we naar de kleermaker gegaan die ons gisteren ook heeft geholpen. De twee dezelfde lappen zijn aan elkaar te naaien zodat het 6 meter werd. Vandaag had ik meer werk voor hem. We legden hem uit over de twee stoffen met verschillende prints en hoe we dit wilden hebben. Hij snapte het meteen. Verder had ik nog een klus om de lappen van de bank wat te verlengen. Deze waren net iets te kort. Er was nog wat stof over zodat hij voor beide bamken de lappen een strook kon aannaaien. Dit alles voor nog geen 10 euro!

de kleermaker aan het werk voor ons nieuwe dekbedovertrek…

Ondertussen zochten wij nog in verschillende winkeltjes naar dezelfde stof, niets te vinden. Een vrouw vertelde ons dat als wij het in het ene winkeltje waar wij al waren geweest niet konden krijgen het in heel Bakau niet te krijgen was. De stof kwam namelijk uit Serekunda (een plaatsje verderop). Zij was bereid voor ons met openbaar vervoer naar Serekunda te gaan om de lap voor ons op te halen. We spraken een prijs af voor de lap en iets extra’s voor openbaar vervoer. Toen zij naar twee uur terug kwam was de stof ook daar niet meer te krijgen. De verkoper had een grote deal gehad en de bewuste stof was helaas op. Ik kreeg mijn geld terug. Wij spraken af dat zij voor mij twee witte kussenslopen maakte met daarop stroken van de lap die wij nog over hadden. Zo zal het uiteindelijk toch een mooi aparte Afrikaans dekbedset worden!

Rond 16.00 uur kwamen Luciel en ik terug in hotel. De mannen waren nog steeds bezig met de computer: het wilde allemaal niet zo vlotten. Paul en ik zijn even naar internetcafe geweest om de foto’s te versturen en onze mailtjes te lezen. Helaas hadden wij geen tijd om nog mailtjes te versturen. Het word steeds lastiger internetverbinding te krijgen of een internetcafxc3xa9 te vinden. Wie moeten dus helaas melden dat de mailtjes per internet minder zullen worden. Niet omdat we dit niet meer willen maar omdat we minder in de gelegenheid komen!
Wij zijn met z’n viertjes vroeg gaan eten zodat wij voor het donker weer terug waren op de boot.

31 januari 2007
Vanochtend vroeg met Giebeltje naar de kant. Daar stond Lamin al op ons te wachten. Helaas hadden wij hem vandaag niet nodig. De bedoeling was nadat wij met Ton en Luciel in hun hotel hadden ontbeten lekker rustig op het strand of bij het zwembad te gaan liggen. Het was bewolkt weer met harde wind (ca 20 knopen) zodat wij toch wat anders zijn gaan doen. Wij zijn met z’n allen door het plaatsje Bakau gaan wandelen. Een leuke markt waar ik nog twee extra lappen heb gekocht om een dekbed van te maken. Iedere kant een andere print.

   
Car in Gambiaanse kleding…   

Op het eind van de markt heb ik alvast groente en fruit voor de oversteek gekocht. We zijn vervolgens weer richting hotel gegaan. Daar hebben Luciel en ik de groente en fruit gewassen om vervolgens zelf onder de douche te gaan staan. Heerlijk weer z’n luxe douche!

het wassen van het fruit in de douche…

Rond 17.30 waren wij door Tom en Luciel uitgenodigd om ergens te gaan eten. Het werd de pizzeria: prima gegeten. Net voor het donker terug bij de boot. De groente en fruit opgeruimd en als laatst nog even met Silvia en Jeroen over de SSB gesproken. Zij moeten nog ca 200 mijl tot het eiland voor Brazilie!

30 januari 2007
Vanochtend anker op om naar Banjul te varen. We waren nog maar net weg of we zagen weer dolfijnen, maar wel minder dan op de heenweg. Rond 14.00 kwamen wij in Banjul aan. Ton en Luciel (vrienden van ons uit Nederland) hebben we daar opgepikt om verder te varen naar Oyster kreek.

Ton, Luciel, Car, Paul: een gezellig weer zien!

Het was nog wel twee uur wachten voor wij het tij meekregen zodat we eerst gezellig hebben zitten praten.  Na twee wrakken gepasseerd te hebben moesten wij rechts af de Chitabong Bolon invaren. Er lag daar een zandbank voor en na herhaaldelijk proberen lukte het toch niet om erover heen te komen: te ondiep. Voor ons ging een toeristenboot de Chitabong Bolon: we volgden de boot. Wij zijn uiteindelijk zo de hele kreek achter de toeristenboot aan gevaren. Makkelijk hoor! Zo weten we nu bij elke bocht of we de binnen of buitenkant moeten aanhouden. Als je maar even buiten de vaargeul kwam werd het gelijk zeer ondiep en stond de dieptemeter zo op 2 meter: oppassen dus! De Chitabong Bolon gaat later over in de Turbull Bolon om daarna uit te monden in de Oyster kreek waar de ankerplaats is.

de zandbank voor de kust en de ankerplaats in de Oyster kreek…

Rond 18.00 waren we daar en onder genot van een wijntje en een hapje zagen wij de zon onder gaan. Het werd tijd om naar binnen te gaan en onze film van Spitsbergen te kijken. Samen kaasfondue gegeten. Het werd daarna tijd om Ton en Luciel op de kant af te zetten. Morgen zien wij elkaar weer!

29 januari 2007
Rond 11.00 uur kregen wij het tij pas mee. Vanochtend eerst met de dingy door de Mandori kreek gevaren. Een kreek met weer een ander landschap. Vele grote stukken met een laag gewas. Het leken wel grasvelden. Op deze velden stonden vaak kale dode bomen en aan de waterkant lage mangrove. Er zaten hier weer veel verschillende vogel soorten. Helaas is onze buitenboordmotor geen stille motor zodat we ver voor uit moesten om de vogels te bekijken. Als we ze zagen ging de motor even uit en lieten ons met de stroom meedrijven.

   
de koningsglansspreeuw…              de Amerikaanse slangenhalsvogel…

de sporenkiviet…

Rond 11.00 uur waren we weer terug bij de boot. Er was vandaag genoeg wind om het laatste gedeelte van de rivier weer eindelijk te zeilen: wel te verstaan SPINAKEREN! Lekker windje ca 12 knopen voor de wind. Wij gingen hard! Ik was ondertussen qua eten alles binnen aan het reorganiseren. De oversteek naar Brazilie zit er aan te komen en er moest nog wel wat veranderd worden. Er moest ook nagekeken worden wat er nog bijgekocht moet worden. Op zich niet veel alleen groente, fruit en misschien wat vlees. Rond vijf uur draaide de wind en het tij tegen zodat we ons anker bij James Island hebben laten vallen. Morgen weer een dag!

28 januari 2007
Gisterenavond laat, nadat we de ingang van de boot hadden afgesloten met muskietengaas, werd er ineens geroepen HELLO, HELLO. Paul met de schijnwerper naar buiten: vissers die met hun netten bezig waren. Hun netten lagen niet vast maar dreven met de stroom mee. We lagen in de weg en zij moesten voor ons uitwijken. Waarom wij hier lagen… konden wij niet een stukje verder op gaan liggen! Waarop Paul zei dat we dan toch hetzelfde probleem hadden…. De vissersboot had een kleine overkapping van muskietengaas en in het midden brandde een klein vuur (smeulend vuur) voor de warmte en om thee en eten op klaar te maken. We zagen ook een vrouw en een paar kinderen. Waarschijnlijk wonen ze ook op deze boot.

Vanochtend vroeg (6.30 uur) zagen we de vissersboot weer onze kant opkomen: de stroom was gedraaid. We hebben toen het anker opgehaald voor zij bij ons waren. Hun visnet werd aan de onderkant verzwaard met stenen en aan de boven kant met een stukje piepschuim. Zo bleef het net drijven. De netten hingen wel weer zo diep in het water dat we er over heen konden varen.

visser met zijn netten…

Wij zijn tot Yaktenda gevaren. Hier gaat de grote weg die van Dakar naar Ziguinchor (beide plaatsen liggen in Senegal) de Gambia-rivier over. We zijn met Giebeltje aan land gegaan. We spraken daar iemand van de ferrie-dienst. Zij gebruiken verschillende ferries: voor laagwater en hoogwater. Als er iets met de ferrie is wordt het onderdeel vaak in Nederland gemaakt. Er lag aan de overkant zelfs een baggerschip uit Nederland.

grote drukte bij de ferrie…

Voor de wachtende mensen zijn hier kraampjes/winkeltjes en vrouwen die met doeken op hun hoofd lopen om ze te verkopen. Er waren ook verschillende eettentjes. We kochten van een vrouwtje een broodje. Verder kochten we voor een nieuw kleed voor over de bank een lap van 6 meter lang en twee meter breed. Ik heb het kleed later onder het varen gelijk genaaid: het ligt nu sierlijk over de bank.

verkoop van kleden...

Opeens zagen wij dat twee mannen geslagen werden door meerdere mensen. Er liep ook politie.  Wij dachten dat zij iets gestolen hadden en dat iedereen zich daarmee bemoeide. Maar nee, de ferrie was te vol en lag vast (in de modder) dus moesten er auto’s af. De mannen (die geslagen en geschopt werden) weigerden eraf te gaan met hun auto zodat de politie er uiteindelijk aan te pas moest komen. De autoriteiten waren blijkbaar in hun eer aangetast en gingen nu moeilijk doen. De meeste mensen moesten er nu af en hun auto’s mochten er niet meer op. Wat een drukte voor niks. Intussen stond er nog een lange rij te wachten aan beide kanten van de rivier. Vermoedelijk zullen lang niet alle auto’s en vrachtwagens vandaag de rivier overkomen!

We kwamen een taxichauffeur tegen. Hij was enige jaren geleden voor 1000 euro op een klein bootje via de Kaap Verde naar de Canarische eilanden gevlucht. De tocht was met wind en stroom tegen! Zij hadden er vanaf de Kaap Verde 12 dagen over gedaan! Er zijn op deze reis vier mensen overleden: wat een verhaal!

Ik kwam verder in gesprek met een Belgische vrouw. Zij werkte als hulpverlener in de agrarische sector in Senegal. Zij woonde enkele maanden in Dakar met de familie. Wat haar opviel was dat de mensen hier zeer aardig en gastvrij zijn maar niet hard willen werken voor hun bestaan: als er een agrarisch machine stuk gaat dan zullen zij het niet zelf proberen te maken maar wachten ze geduldig op de hulpverleners om het te maken. Zij weten ook dat als de Belgische hulpverleners hun handen ervan af trekken er wel weer Duitsers, Amerikanen etc voor hun klaar staan om hun te helpen. Senegal is een land waar heel veel hulpverleners zitten. Hoe het in gambia zit wist zij niet!

Rond 13.00 ging het tij om en zijn wij weer verder de rivier af gevaren tot bij Mandori kreek.
Het mooiste stuk van de rivier ligt nu achter ons. Wij varen weer op breed brak water!

27 januari 2007
Vanochtend het tij tegen: tijd voor andere dingen. Paul is de mast ingeklommen heeft deze ontzout (putsen water langs de mast). Verder zijn we met Giebeltje langs de mangroves gevaren om aapjes, vogels en misschien nijlpaarden en krokodillen te kunnen zien.
De apen waren er al vrij snel te zien. Als de bomen behoorlijk bewogen kon je er zeker van zijn dat er apen in zitten. Terwijl we verder een kreek invoeren zagen we enkele bootjes (holle boomstammen) liggen met mensen erbij. Wij naderden voorzichtig. We waren weer van harte welkom. Gelukkig waren er een paar mensen die Engels spraken: men wachtte op de ferrie naar Kau-ur.

de ferrie…

Exc3xa9n van de mannen heette Cherno Keita. Hij nodigde ons uit om naar zijn huis te gaan waar duidelijk werd dat hij een kunstenaar is. Hij woont buiten het dorp met wat vissers en liet ons beelden van hout zien: erg mooi! In zijn tuin cassave en mango. Aan de overkant een Baobow boom. De vrucht van deze boom hadden we een paar dorpen eerder gekregen: we moeten hem nog eten.

Verder op weg naar het dorpje "Jessadi" dat twee kilometer landinwaarts ligt. Een lange zanderige, stoffige weg. Onderweg veel vrouwen die op weg waren naar de rijstvelden om te werken.

de weg naar het dorpje Jessadi…

Cherno verteld veel over zijn land. Hij heeft vroeger in Banjul gewerkt in een hotel maar verlangde toch weer terug naar zijn dorpje op het platteland. Hij hield het nieuws wel goed bij: hij had een kleine radio waar hij de BBC op kon ontvangen. Het viel ons op dat we in dit dorp niet omringd werden door kinderen en vroegen hem hoe dit kwam. Hij zei dat het per dorpshoofd verschilde en bij dit dorpshoofd mogen zij ons niet lastig vallen. Waren er dan veel toeristen die hier kwamen? Nee, alleen soms een zeilboot, net als wij. De mensen worden hier niet oud: de mannen rond 40 jaar en de vrouwen rond 45 jaar. Men sterft hier vroeg als gevolg van vele ziekten (o.a. malaria). De vrouwen trouwen hier al op 13 jarige leeftijd; de mannen rond hun 18de levensjaar. De mannen mogen hier ook meerdere vrouwen hebben maar dan moet er wel een huis voor iedere vrouw zijn. Hier zag je ook dat het dorp uit verschillende wijkjes (families) bestond. Iedere man heeft hier gemiddeld drie vrouwen dus gemiddeld drie huizen, ieder met een rieten omheining.

Toen wij terug liepen zijn wij nog een bergje opgelopen om een mooi uitzicht te hebben over de rivier en het eiland dat daar in de buurt ligt. Wij liepen hier eerst over een smal weggetje en later door een dor gras landschap. Opeens hoorde ik iets weg schieten bij mijn benen. Ik gaf een gilletje en vroeg Cherno wat dat was. O, een kleine slang; WHAT!? Ja een kleine slang, maar hij was niet gevaarlijk. De volgende keer zou hij hem wel wegjagen. GRAAG!

Boven op het bergje hadden wij inderdaad mooi uitzicht over het eiland, de rivier en de rijstvelden die hier veel zijn. In het droge seizoen wordt het water zout dan blijft er niets over van de rijst en in het regen seizoen loopt het over en kun je vis gaan vangen tussen de rijst!

vrouwen werkend op de rijstvelden…

Het werd tijd om terug te gaan. Als laatste zijn huis nog even bekeken en enkele foto’s gemaakt van zijn kunstwerken. We kregen twee houten gezichten "een vrouw en een man" van hem mee. Hiervoor hoefden we niet voor te betalen dus gaven we hem twee pakjes sigaretten, een paar pennen en schriften.

onze kunstenaar met de houten gezichten…

Hij wist ons nog wel te vertellen dat als we nog nijlpaarden en krokodillen wilden zien we even iets verder op naar de Bantanta kreek moesten gaan. Net toen we weg wilden gaan kwam de veerboot eraan: een grote holle boomstam met een motor erachter. Wij lagen op zijn plek en moesten dus snel weg. Op naar de Bantanta kreek! De stroom draaide al. We hebben wel een half uur de kreek ingevaren maar helaas niets gezien.

Op de terugweg kwamen wij een visser tegen die duidelijk maakte dat hij ons een vis wilde verkopen. Aangezien wij nog geen vis gegeten hebben uit de rivier werd het toch wel eens tijd! Dus ruilden wij een onbekende vis die nog leefde voor een pakje sigaretten. In het boek nagekeken wat het was. Het bleek het een meerval te zijn. Als filet gesneden en in de pan gebakken. Op zich zat er naar onze mening weinig smaak aan deze vis. Verder door gevaren tot na Elephent eiland en daar bij het donker worden het anker weer uitgegooid.

26 januari 2007
Vanochtend werden we om 6.00 uur gewekt door de persoon die de mensen oproept voor het ochtendgebed vanuit een moskee. Daarna hebben we nog heerlijk liggen luisteren naar de vele vogel en apen geluiden. Om 7.00 uur werd het een beetje lichter. We hebben het anker opgehaald (vandaag voor het eerst een sweater aan) om terug te varen naar Banjul. We zitten nu ca 112 mijl land inwaarts (dit met rechte lijn vanaf de kust).

luchthappende nijlpaard…

Rond 8.00 uur kwam de zon op en kregen wij ons eerst nijlpaard te zien. Deze kwam vanaf land en liep het water in. ‘s-Nachts lopen de nijlpaarden op het land om te eten. In de ochtend gaan zij weer te water om zich te beschermen tegen de zon. We varen weer het natuurgebied in maar zien hier helaas geen nijlpaarden. Het gebied nog niet uit krijgen we er toch nog een te zien: zwemt voor onze boot. We voeren door tot Red Hill of Kassang. Hier moet ergens ook Kassang liggen maar dit plaatsje zagen we niet. De stroom was al enige tijd tegen: het anker erin, naar de kant gegaan om de heuvel te klimmen. Van hieruit heb je mooi uitzicht over de rivier en het land erachter. We zagen ook een aantal strohutten staan en we wilden erheen wandelen tot opeens een hele grote kudde geiten naar het water liepen! Eerst maar even terug naar de dingy of alles daar goed gaat. Wij probeerden wat te spreken met de herders maar ze spraken geen Engels. Er was een vrouw met kinderen de kleren aan het wassen; ook zij sprak geen Engels. Alles ging goed, we besloten toch naar de hutjes te lopen. Ca een kilometer landinwaarts op het heetst van de dag! Maar het wordt beloond. Voordat we bij het dorp aankwamen zagen we twee kinderen van het land af komen met grote bossen grote stengels van palmbomen. Paul nam van xc3xa9xc3xa9n van die jongens de stengels over: het was behoorlijk zwaar. In het dorp zagen we wat hier mee gedaan wordt. Een man sneed de stengels tot dunne slierten en een andere man vlocht deze weer tot een dun rieten matras. Een jongen was bezig om met een van de dikke stengels een raamwerk te maken voor de gevlochten mat. Uiteindelijk wordt het een kruk. Natuurlijk zagen we al dit moois weer met drommen kinderen om ons heen. Helaas bedeelden ze behoorlijk. De mannen die het werk deden kregen een pakje sigaretten van ons en de kinderen een paar ballonnen. Wij werden door de kinderen achtervolgd totdat wij bij onze dingy waren. Het dorpje zelf bestond ook alleen maar uit hutjes van deze palmboomstengels: Hoe meer je de binnenland inkomt hoe minder golfplaten je ziet.
Rond twee uur ging het tij weer om. Onder Iedereen gedag zwaaiend voeren we weer verder de rivier af. We zijn nu gekomen tot Pappa Island en hebben vandaag weer 29 mijl afgelegd.

25 januari 2007
Voor zonopgang anker op en met stroom mee verder het binnenland in. Zodra het licht is, is het nog niet warm: het koelt ‘s nachts hier behoorlijk af. Pas als de zon rond 8.00 uur opkomt wordt het warmer. Bij zonsopgang is het bij uitstek goed om naar vogels te gaan kijken en we zagen veel soorten vogels. Opeens werd mijn aandacht getrokken, het was geen vogel die in een boom zat maar een aap! Verder op de tocht zagen we nog meer apen in de bomen.

Wij kwamen vandaag weer verschillende dorpjes tegen, Balenga en Kau-ur. Tussen deze plaatsjes zijn er wat hogere rood ziende heuvels met wat bomen er op. Een mooie afwisseling. Na Kau-ur een eiland waar je misschien nijlpaarden kon zien in een kreek. Helaas was dat niet met de boot  te benaderen: we voeren verder. Nu kwam het mooiste gedeelte van de rivier (tot nu toe). Langs de plaatsjes Kudang en Mianimari, kassang (huisjes bestaande uit alleen maar stro hutten) met ook weer een andere natuur. De mangrove zijn hier steeds meer vervangen door palm soorten.

   
de veranderende natuur….

De natuur begon hier ook anders te ruiken (elk land ruikt weer anders). Na al dit groen zagen wij weer een hoge heuvel, rood van kleur (red hill of kassang). We kwamen aan bij Kuntaur dit was de tweede grote haven van Gambia. Het is nu vergane glorie: je ziet er nog wel de huizen uit betere tijden, helemaal vervallen. De koeien werden hier de rivier in gedreven om te drinken terwijl de mensen ernaast hun kleren stonden te wassen.

wassende vrouwen en drinkende koeien…

Na Kuntaur begon het natuurpark: de natuur verandert weer. Het groen bestond weer grotendeels uit ander groen (bladbomen en struiken). Nu o.a ook uit hele hoge palmbomen. In het Nationaal park heb je de meeste kans om nijlpaarden te zien maar zo’n zicht is ons helaas vandaag niet gegund. Er lag daar een motorbootje met (wat later bleek) mensen van natuurbeheer. Zij hadden een aapje bij hen en wij zetten de motor even stil om te praten. De mensen van natuur beheer kwamen naar ons toe met de boot. Er moeten inderdaad op deze plek nijlpaarden zitten. Op de terugweg maar beter kijken en zonder motor aan! We maakten foto’s van de aap in ruil voor een banaan.

de aap met onze banaan in de boot van de opzichter…

Na een uur zijn wij Nationaal park doorgevaren en gooiden we ons anker uit net buiten het park. Het was inmiddels vijf uur geworden.

de route van vandaag…

24 januari 2007
Vanochtend vroeg hadden we nog stroom dus met zonsopgang anker op en verder. We hoorden vogel gezang, maar met de verrekijker konden we niet ontdekken waar het vandaag kwam. Al snel passeerde wij Yalitenda: hier gaat de grote weg van Dakar naar Ziguinchor over de rivier. Nee, niet per brug: er varen twee ferries die de oevers met elkaar verbindt. Aan de zuidkant een grote file met vrachtwagens. De twee ferries lagen aan de noordzijde, waar ook veel mensen in de rij stonden.

mangrove bos…

Verder varend veranderde het landschap: grotere mangroves (een dichte rimboe). We hadden in de pilot gelezen dat er in dit gebied veel Tseetsee-vliegen tegenkomen (zitten nu op het zoete gedeelte van de rivier). Navraag gedaan wat dit voor vliegen zijn aangezien we er nog nooit van gehoord hadden: Afrikaanse slaapziekte wordt veroorzaakt door een steek van een Tseetsee-vlieg die besmet is met een eencellige parasiet (Trypanosoma). Tseetsee-vliegen zijn bloedzuigende vliegen die ca. 2 x zo groot zijn als de gewone huisvlieg en ze hebben geschaarde vleugels. Slechts een klein percentage van de Tseetsee-vliegen is besmet met de de Trypanosoma-parasiet. Tseetsee-vliegen steken overdag.

Na een tijdje kwam Elephent Island in zicht. We konden hier via de brede vaargeul of de smalle gaan. Aangezien wij bijna tij tegen kregen kozen we de smalle kant ook omdat hier halverwege een steigertje is waar je met de dingy aan land kan naar het plaatsje Bombale kan gaan. Net voor anker of drie jongens in een holle boomstam kwamen aanvaren of wij naar het dorpje wilden; zij gaven ons wel een lift. Eerst even omkleden (lange broek met t-shirt). Na 10 minuten zat ik als eerste in de holle boomstam om naar de kant te worden gebracht en daarna werd Paul opgehaald terwijl ik intussen omgeven was van kleine kinderen. Een hele ervaring om in een holle boomstam te zitten: kan je verzekeren deze is heel wiebelig!

De drie jongens spraken goed engels zodat we veel te weten zijn gekomen.
- De meeste huisjes bestaan uit golfplaten. Deze dienen voornamelijk om in de regentijd het water tegen te houden. Onder de golfplaten heeft men doeken gespannen met stro erboven om de hitte buiten te houden. Zo liepen we verder door het dorp met vele kinderen om ons heen en vrouwen met baby’s.  Langs een waterput: het water moet hier van grote diepte worden opgepompt.

   
veel kinderen om ons heen..            Paul aan de pomp…

Het hoofd van Bombale wilde ons graag ontvangen. Zijn huis in; hij bleek ernstig ziek te zijn en hij wilde graag pijnstillers. Deze had ik bij mij en heb ik aan hem gegeven met een paar sigaretten. Het volgende doel was de school te bekijken. Laten we nu net een leraar op de fiets tegenkomen. Er was vandaag geen school omdat er morgen lokale verkiezingen zijn. Hij bracht zijn fiets thuis om vervolgens ons de school en de schooltuin te laten zien. In de schooltuin staat sla, tomaten, cassave. We werden bij de leraar thuis uitgenodigd omdat het midden op de dag en dus erg warm was. Hier hebben we met de leraar en de drie jongens zitten praten. De kinderen moeten van hun zevende tot en met hun veertiende naar school. De school ligt net even buiten het dorp. Er zijn twee scholen een Arabische en een gewone. Op de gewone school zitten ca 120 kinderen met 3 leraren.  Er zijn ook veel kinderen in het dorp die niet naar school gaan omdat het niet te betalen is.

Wij vroegen de leraar hoe het zat met de Tseetsee-vlieg. Deze vlieg komt voornamelijk voor in de rimboe: mocht je gestoken worden door deze vlieg mag je twee weken niet meer het bos in. Als je een paar maal achter elkaar gestoken wordt kan het grote problemen geven. De tseetsee-vlieg volgt de mensen naar het dorp maar de gewone huisvlieg duldt deze vlieg niet in hun buurt en verjaagt ze weer. Wij snappen nu ook waarom het dorp gebouwd is op een open vlakte: het houd veel ongedierte weg. Ze branden delen in de omgeving van het dorp plat om slangen en andere ongedierte tegen te gaan.
De leraar is een broer van het dorpshoofd. Het dorpshoofd heeft malaria. Er is een hele lange tijd niets aan gedaan waardoor hij nu ongeneselijk ziek is.

Nu nodigden wij de leraar en de drie jongens uit om even aan boord te komen. We hebben een wereld kaart, kleurpotloden, pennen en schriften aan boord die we hem wilden geven (niet alles natuurlijk, komen nog in meer dorpen). Voor wij in de boomstammen stapten gaven we de kleine kinderen snoepjes. Ik was al gewaarschuwd dit niet zelf te doen maar dat door een van de jongens te laten doen. Toen ik de zak aan de jongen gaf snapte was gelijk duidelijk waarom: wat een gedrang!
Bij ons aan boord gaven wij ze een pen en schrift. De leraar zelf kreeg nog een pakje sigaretten.

Het tij was om en wij konden weer verder. Er kwam op dat moment net een vissersman aan peddelen met zijn boot, deze gaven we een lift tot waar zijn net in het water lag.
Het landschap ziet er na Elephent eiland anders uit, de rivier is iets smaller en er zijn meer grotere open vlaktes. Na het Seahorse eiland hebben wij het anker uit gegooid. Seahorse eiland heeft zijn naam te danken aan de Portugesen die hier voor het eerst nijlpaarden zagen. Wij nog niet vandaag. Het was weer een mooie dag!

de route van vandaag…

23 januari 2007
Vanochtend met zonopgang zaten we in de kuip te genieten van het uitzicht op de mangrove, nu met laag water en een zwemmende pelikaan langs onze boot.

de pelikaan…

Om 11.00 uur even met Jeroen gesproken over de SSB en daarna anker op. De stroom begon te draaien:wij kregen de stroom mee. Helaas moeten we midden op de rivier blijven vanwege de diepte. De Gambia-rivier is hier nog ca 4 mijl breed en het water is nog steeds brak. Terwijl wij motoren zien we vissen voor en naast ons springen en soms een kwal langs de boot. We zagen ook een visarend (denken wij) met een grote vis tussen zijn klauwen. De wind houdt het ook vandaag voor gezien dus weer een dag motoren.

Het eerste plaatsje dat we passeerden is Tankular. De huizen bestaan uit golfplaten en in het midden staat een grote moskee. Het was midden op de dag: niemand te zien en heel warm (ca 30 graden). Verder varend komt er een passagier aan boord een mooi klein vogeltje.

Na de Mandori-kreek werd het landschap soms wat heuvelachtiger en de mangroves worden hoger. Wat wel op valt is dat het landschap achter de mangroves gelijk dor en kaal is. 
We voeren langs Devilpoint, wat zijn naam te danken heeft aan de sterke stroming die hier altijd staat. Er ligt een wrak in de bocht: het was een toeristenboot die door de Zweedse regering was gedoneert. De boot is in 1984 door onbekende oorzaak gekapseisd. Het grappige is dat de twee masten nog steeds boven water uit steken.

twee masten als een baken boven water…

Om 18.30 gooien wij ons anker uit midden op de rivier bij een mooie zonsondergang net voorbij het plaatsje Balingo. Het is nu echt stil met hier en daar geluiden uit de rimboe.

voor anker midden op de rivier…

We zijn na twee dagen varend op de rivier ca 73 mijl landinwaarts maar met alle bochten is de gevaren route een stuk langer.

22 januari 2007
Gisterenavond toen we naar bed gingen (dat was vroeg) werden we wakker gehouden door de gebeden van de Moskee. Wij zijn hier echt in een moslimland. ‘s-Nachts werden we wakker van geronk van een buitenboordmotor. Een hele rij lange smalle vissersbootjes kwamen langs, gesleept door xc3xa9xc3xa9n boot: ze hadden stroom tegen van de rivier. Waarschijnlijk zijn dat de bootjes die vorige nacht met flitslichten hadden gewerkt zeker 20 mijl uit de kust.

Om 7.30 op om op 8.00 uur bij de havenautoriteiten te zijn. Paul zette mij op het haventerrein af ( de twee security jongens waren er om 8.00 uur niet). Op de steiger waar ik was afgezet hoorde ik van een jongen dat het havenkantoor pas om 8.30 open ging. Ik langs de politie (waar ik gisteren voor de immigratiedienst was) gevraagd hoe laat de havenautoriteiten kwamen en inderdaad om 8.30 uur. Eerst maar brood kopen tegen over het havenkantoor. Daar kwam ik Lamin (xc3xa9xc3xa9n van de jongens van gisteren) tegen. Ik wilde nog wat euro’s wisselen dus samen op pad Banjal in. Daarna terug bij het havenkantoor vertelde de man die gisteren havendienst had dat de Chief of Port Control in vergadering was en dat wij om 10.00 uur terug moesten komen. O ja, of wij ook een kopie van de Custom hadden. Normaal hoeven zij die niet dus dus hadden wij geen Kopie. Geirriteerd vertelde Lamin mij wat de man verteld had. We moesten dus terug naar het Customkantoor. De man die daar dienst had wilde het niet gelijk geven en de man die ons gisteren geholpen had was niet bereikbaar. Wij naar een hoger gelegen ambtenaar en Lamin het verhaal nogmaals gedaan. De hogere ambtenaar belde toen iemand. Wij moesten teruglopen naar het kantoor van de Custom, eerst nog even een andere hoge ambtenaar ophalen, deze liep met ons mee naar het Customkantoor en nu haalde de ambtenaar wel de brief te voorschijn en konden wij naar uiteindelijk naar de Port Control (ca een uur later!). Op de brief van de customer had degene die ons geholpen had zijn naam niet op het formulier gezet, hopelijk geeft dat geen problemen!
In de Port Control moest je van de ene kamer (trap op) naar een andere kamer (trap af) maar na een uur en 25 euro armer had ik de brief in handen en konden wij eindelijk weg. Wij zeiden Lamin gedag en gaven hem iets voor alle hulp die hij voor ons had gedaan.

11.00 uur anker op: ik was behoorlijk gestrest want oorspronkelijk zou het maar een half uur duren en wij hadden juist vanochtend stroom mee de rivier op. Paul was behoorlijk boos meer omdat men mij zo bezig hadden gehouden. Het is maar goed dat Paul niet is gegaan, hij had er zeker iets van gezegd en dit moet je juist niet doen!

Lekker even zitten en genieten dat wij nu de rivier op mogen. Na xc3xa9xc3xa9n uur leek het al weer gisteren dat wij problemen hadden met de autoriteiten. Wij genieten volop, en realiseren ons dat wat wij doen toch heel iets anders is. Wij varen langs Vilage of Jufureh, de geboorteplaats van Kunta Kinteh (boek van Alex Hailey’s met de titel ROOTS). Dit gaat over de gruwelen die zijn voorouders zijn aangedaan (slavenhandel). Daarna komen wij langs James Island waar een Portugees ford op staat.

   
James Island…                                  dolfijnen bij de boot…

Na een half uur zien wij dolfijnen die een uur bij onze boot blijven. Geweldig! De rivier stroomt hard oplopend tot 3 knopen. Je komt er kleine visserboten tegen. Het blijkt dat zij een lange lijn met allerlei haken onder water hebben liggen en aan het eind een kleine boei. Aan het eind van de dag halen zij de lijn op om de vis eraf te halen.

Rond 17.30 gaan we voor anker bij Kemoto Point een bocht in de rivier. In onze pilot van 10 jaar geleden staat dat hier een hotel is dat beheerd wordt door een Spanjaard genaamd Salvador die met zijn boot in 1992 hier naar toe gezeild is. We hebben wat weinig cash bij ons en hopen hier nog wat geld te kunnen wisselen. Wij met Giebeltje naar de kant, waar we te horen kregen dat het hotel niet meer bestaat. Zijn zeilboot ligt te vergaan tussen de mangroven. Dan maar weer terug naar de boot. Het wordt laag water en als wij nu aan wal gaan hebben wij straks problemen om weg te komen met onze dingy. We liggen op een prachtige plek bijna midden op de rivier (het kan niet anders met 3 meter verval) dischtbij een klein dorpje (waar wij op de terugweg nog proberen aan land te komen) met in de rivier groeiende mangrove. Tussen de mangrove liggen kleine holle boomstammen (als roeiboten) en er zijn verschillende reigers. Wij zijn nu echt in Afrika! Op naar het zoete gedeelte van de rivier!

21 januari 2007
Vannacht een drukke nacht gehad. In mijn wacht zag in de verte flitslichten. Ik dacht dat zijn verlichte tonnen. Ik kon er alleen geen regelmaat in vinden. Toen ik na een kopje thee gezet te hebben weer boven kwam waren we wel heel dicht bij de tonnen… Ik ben op de kaart gaan kijken maar ik zag daarop helemaal geen tonnen staan. Weer boven komend waren we de tonnen gepasseerd… Ik nog een keer op de kaart kijken: nee wij hadden geen tonnen gepasseerd. Toen ik weer boven kwam hoorde ik een buitenboordmotor maar geen schip te zien. Opeens naast mij flitsen en een lichtstraal . De flitslichten zijn kleine vissersbootjes die hier onverlicht varen. Als zij gezien willen worden hebben zij een flitslicht bij hun en kunnen zij met een sterke lichtstraal op onze boot schijnen.

In de ochtend rond 7.15 uur voeren wij de monding van de Gambia-rivier op. Gelijk mijn ouders gebeld dat wij veilig zijn aangekomen. Wij hadden nog niet neergelegd of wij zagen onze eerst pelikaan. Snel Pa en Ma hier nog even over gebeld.

onze eerste pelikaan…

Op de rivier was de wind tegen: de zeilen neer gehaald. Alles is weer bruin: zeil, vallen, verstaging. Alles zit onder met een bruin laagje stof, net of het gespoten is aan xc3xa9xc3xa9n kant.

Rond 10.15 uur voor anker bij de Dockyard in Banjul.

   
voor anker bij Banjul…                     een ferrie bij Banjul…

Daar ben ik gelijk naar de kant gegaan om ons in te klaren. De havenmeester had ons gezegd dat dat kon op zondag. Op de kant stonden al twee jongens ( Lamin en Edy) mij op te wachten om mij te helpen. Ik zei dat ik hun hulp niet nodig had maar zij liepen toch mee en lieten hun pasje van de security zien. Ik vroeg of dat nodig was en zij vertelden mij dat zij mij vandaag wilden helpen met inklaren. Ik moest allereerst geld wisselen: wij hadden wel Senegalsgeld bij ons maar geen geld van Gambia. Exc3xa9n van de jongens heeft het geld op de zwarte markt voor mij gewisseld. Vervolgens naar de Immigration om de stempels in de paspoorten te krijgen: dit koste ca 12 euro omdat het zondag was. Toen naar de Customs: deze komen normaal aan boord om je boot te checken op drugs etc. Hier moest ik een formulier invullen. De beambte vertelde dat hij normaal aan boord kwam om te inspecteren, maar omdat het zondag was moest ik hier 6 euro betalen. Daarna naar de Health-afdeling. Hier keken zij de inentingsboekjes na: weer 4 euro. Als laaste nog naar de Port-control: die waren vandaag dicht. Ik moest morgen maar terug komen! Ik vroeg of wij dan wel naar de Oyster Creek mochten varen. Ik zou dan morgen met een taxi naar de Port Control komen. Nee, dat kon niet, we moesten hier blijven liggen: wij hadden security en mochten nog niet verder varen.

Lamin en Edy brachten mij rond 13.00 weer naar de boot waar ik het hele verhaal aan Paul vertelde. Hij baalde behoorlijk omdat we nu nog niet weg konden hier. Dit gebied staat niet echt als veilig omschreven. Ten tweede baalde Paul omdat wij nu net zo goed op maandag alles hadden kunnen laten doen.

Ik had best een goede tijd gehad met de jongens. Op deze manier onderhandelden de jongens voor mij met de ambtenaren en vertelden intussen dingen over hun land. Zo zijn er geen slangen en schorpioenen in de stad zelf, maar wel in de mangroves. Heb hier wel grote hagedissen gezien. Men eet hier ‘s-ochtends en ‘s-avonds brood en aan het eind van de middag warm: meestal rijst met vis en soms vlees. Vlees als je dit kan betalen. Verder worden hier oesters gevangen en die zijn hier niet duur: dat wordt dus zeker oesters eten! Paul heeft ondertussen de boot diefstal proef gemaakt en allerlei horren voor de ramen geplaatst, dit i.v.m malaria en Dengue muggen. Rest van de dag rustig aan gedaan.

20 januari 2007
Vannacht weer een rustige nacht: gemiddeld 14 tot 16 knopen wind. Er waren wel veel boten: vaak naar buiten om te kijken. Het zicht is niet erg goed vanwege het Saharazand wat weer in de lucht zit. Gelukkig hebben wij AIS radar en kunnen we de grote schepen hier makkelijk op zien.

‘Vanmorgen moesten wij snelheid minderen anders zouden we vanavond rond 21.00 de Gambia rivier op kunnen varen. De aanloop van de Gambia rivier is sterk afgeraden om dit in het donker te doen. Kaarten van dit gebied kloppen niet helemaal en de boeien zijn er soms niet en als zij er liggen kunnen ze door de stroom soms ook op een andere plek liggen. We moeten zelf bij daglicht goed de situatie bekijken. We blijven dus een extra nacht op zee. Dat betekent zondagochtend bij zonsopgang de Gambia-rivier op. Hopelijk geeft dit geen moeilijkheden bij het inklaren, afwachten maar.

Overdag een rustige dag met gemiddeld 10 a 12 knopen wind, zeilen alleen met grootzeil, fok is ingedraaid. De eerste pillen voor Malaria (Malarone) geslikt, wat kleren gewassen enop boten gelet: het werd steeds drukker met boten. Aan het eind van de middag proberen een visje te vangen. Jawel hoor, rond 17.00 uur hadden wij beet een heerlijke gestreepte tonijn. Deze in 4 moten gesneden en in de pan gebakken met een salade erbij. Smullen was het weer! Nog 48 mijl tot de ingang van de Gambia-rivier.

19 januari 2007
In de loop van de nacht werd de wind minder: gemiddeld 6 tot 9 knopen. Dit is de hele dag zo gebleven, gelukkig lopen we aan de wind nu nog steeds ca 4 a 5 knopen. ‘s-Ochtends hadden we weer contact met Sylvia en Jeroen (zijn nu op weg naar Brazilie): een gezellige afwisseling.We hebben besloten er een mannen en een vrouwen uurtje van te maken. Zo kunnen Sylvia en ik rustig met elkaar kletsen.

vlag van Gambia…

Een rustige dag met weinig golven en wind zodat we de Gambiaanse vlag hebben gemaakt en gelijk maar even de Nederlandse vlag in een sopje hebben gehangen. De vlag bleef gewoon op zijn plaats: Paul stond achterop met een emmer sop eronder en ik waste de vlag. Het witte stuk was bruin geworden van het Saharazand. Na de emmer twee keer te hebben verschoond werd de vlag eindelijk weer een beetje de normale kleur. Vervolgens hebben we ook binnen overal weer even een doekje overheen gehaald: ook hier kwam weer behoorlijk wat Saharazand vanaf. De watermaker heeft ook bijna de hele dag gelopen en alle watertanks zijn weer vol. Als het goed is hoeven we op de rivier geen water meer te draaien.

We zijn vandaag over de helft van onze reis naar Gambia. Nu 330 mijl gevaren, er komen er nog 190 mijl bij (aldus onze GPS). ‘s-Avonds kippenpoten in zoetzure saus gegeten: dit blijft lekker! Recept is van Jannie. Ik kan het niet vrij geven (hihi). Rond 20.30 utc weer even contact met Sylvia en Jeroen. Hopelijk blijft de verbinding nog lang goed!

18 januari 2007
Vannacht een rustige nacht, geen boten en gemiddeld 14 tot 16 knopen wind. Rond 3.00 lieten we ook het eiland Boa Vista achter ons zodat wij verder met een knik in de schoot konden varen. We moesten hoog aan de wind om boven (noordelijk van) Boa Vista langs te kunnen komen. In de middag ging het even iets harder waaien (20 tot 23 knopen). Twee reven in het grootzeil gezet maar tegen de avond konden die er weer uit. Het was een rustige dag: we hebben ons verdiept in de pilot van Gambia.

Ik ben verder ook al bezig geweest met de reisgidsen van Brazilie om te kijken wat wij daar allemaal willen zien. Als het goed is blijven wij daar ca een half jaar. Verder hebben wij geslapen, gegeten en boekje gelezen.

Ik had Maniok (cassave) gekocht en die heb ik klaar gemaakt met groente en gehakt. Nu had ik gelezen dat er twee soorten Maniok zijn: een bittere en een zoete. Ik weet alleen niet hoe je het verschil ziet. Ik had per ongeluk de bittere gekocht. Deze is minder lekker. Maar de groente met gehakt in een ketjapsaus maakte een heleboel goed!

17 januari 2007
Vanochtend vertrokken naar Gambia. Wij voeren langs Hennie. Paul toeterde hard maar er kwam niemand naar buiten. Nu zijn we gisteren ook niet langs gegaan en hij verwacht ons dus ook niet.
Eerst richting de zuidkant van het eiland met een ruime koers. Daarna naar het oosten aan de wind. Om ongeveer 13.00 lieten we Sao Nicolau achter ons. We kijken toch met veel plezier terug naar de Kaap Verde. Behalve de plaats Mindelo zijn het mooie eilanden om te bezoeken en aardige mensen!

Eerst ca 20 knopen wind met twee reven maar in de loop van de middag zijn de twee reven er uitgehaald: de wind nam af naar 12 tot 15 knopen. We konden wel merken wel dat Paul gisteren de onderkant van de boot had schoon gemaakt. Dit heeft hij met een harde plastiek pannenkoekenspatel gedaan en nu loopt de boot weer lekker. Wij willen boven Boa Vista langs om daarna wat ruimer te kunnen varen naar Gambia. Ik heb veel geslapen en dat zal wel komen door alle nieuwe indrukken. Heerlijk weer een stuk zeilen en alles verwerken.